Historia kawy, początki i światowa ekspansja

Historia kawy, początki i światowa ekspansjaW dzisiejszych czasach kawa jest tak powszechna, że nie zastanawiamy się nad jej historią i pochodzeniem. Mimo, iż producenci zaopatrują sklepy w tak szeroki asortyment, rzadko kiedy sięgamy po informacje zawarte z tyłu opakowań a jeszcze rzadziej poszukujemy gatunków o konkretnym smaku i aromacie wynikającym z ich pochodzeniu. A szkoda bo historie te są zwykle ciekawe i sięgają wieków wstecz.

Odległe początki

Historia kawy, początki i światowa ekspansjaHistoria kawy jest tak odległa, że trudno jest ustalić dokładnie z kiedy pochodzą pierwsze o niej wzmianki. Jedne źródła podają, iż już 900 lat przed naszą erą stosowano kawę jako lek w krajach arabskich, inne zaś datują odkrycie pierwszych kawowców na I wiek p.n.e. Tutaj też pojawiają się pierwsze informacje na temat tego jak odkryto jej pobudzające właściwości a historii jest tyle ile ich źródeł. Jedna z nich mówi o etiopskim pasterzu imieniem Kodi (a może Kaldi), który pasąc swoje stado kóz (a może to były osiołki), spostrzegł, iż po spożyciu ziaren kawowca zwierzęta wydają się dziwnie pobudzone. Postanowił wypróbować ich działanie na sobie i okazało się, że po spożyciu ich reaguje podobnie. Podobna historia dotyczy sufiego Shaikh Ash – Shadhliego. Mamy też historię z odrobiną mistycyzmu w tle, gdzie archanioł Gabriel wspomógł zmęczonego Mahometa czarnym naparem. Podobno kawa ożywiła go do tego stopnia, że był w stanie "wysadzić z siodła czterdziestu mężczyzn i uszczęśliwić czterdzieści kobiet." Osobiście jednak wersja z pasterzem wydaje mi się najbardziej prawdopodobna :).

Początkowo ludzie spożywali nieprzerobione ziarna kawy i zajęło trochę czasu do momentu kiedy nauczyli się je prażyć i przyrządzać smaczny, aromatyczny napar.

 Z Etiopii na Bliski Wschód

Kawa z Etiopii przywędrowała do Jemenu, gdzie zaczęto zakładać pierwsze plantacje kawowców.

Historia kawy, początki i światowa ekspansja

W końcu XV wieku jeden z arabskich portów był dość dużym ośrodkiem handlu rośliny, zwanej „kohwet”. Powoli zwyczaj picia kawy zaczął rozprzestrzeniać się na całym Bliskim Wschodzie, choć jego początki trudno było nazwać łatwymi. W XVI w. w Mekce i Kairze picie czarnego naparu było zabronione. Jednak dość szybko dylematy i spory nad piciem kawy zanikły – przynajmniej w świecie arabskim.

Nad cieśniną Bosfor kawa przebyła dość długą i wyboistą drogę. Początkowo napój budził wiele kontrowersji zwłaszcza religijnych. Ponadto sączenie kawy wiązało się ze zgromadzeniami i burzliwymi dyskusjami a to niepokoiło władców. Dopiero wielka i stale rosnąca popularność kawy przyczyniła się do zniesienia tych zakazów do tego stopnia, że ok. 1554 r. w Stambule otwarto pierwszą kawiarnię a Turcja zaczęła stawać się mocarstwem kawowym.

Podróż do Europy

Niecały wiek później kawa trafiła do Europy. Początkowo można było ją spotkać w większych portach takich jak Hamburg, Londyn czy Amsterdam ale nie była ona napojem popularnym.

Historia kawy, początki i światowa ekspansja

Tureckie oblężenie Wiednia (1683 r.) zapoczątkowało (w sposób przykry ale jednak) karierę ziaren kawowca w głębi kontynentu. Tutaj pora na pierwszy polski akcent; po zwycięstwie pod Wiedniem to Polak Franciszek Jerzy Kulczycki założył pierwszą kawiarnię w stolicy Austrii (i podobno jeszcze do niedawna istniała tam tradycja wywieszania jego portretu w kafehauzach).

Pierwotnie nazywana była „winem Arabów”. Podobnie jak w Turcji kawa i w Europie wzbudziła wiele kontrowersji religijnych – po pierwsze miała pochodzenie innowiercze, po drugie była czarna a po trzecie jej właściwości były nader tajemnicze. Kler oczywiście orzekł, że jest to napój diabła i chciał wymóc na papieżu zakaz jej spożywania. Ale ponieważ nieszczęśliwie trafił na papieża Klemensa VIII – smakosza kawy i człowieka postępowego, czekało ich srogie rozczarowanie. Papież orzekł bowiem, iż „grzechem by było pozwolić, by tylko muzułmanie mogli ją pić”. I tak to z chrześcijańskim błogosławieństwem kawa oficjalnie i legalnie wkroczyła na europejskie kontynentalne salony (podobno, kiedy pojawiła się wśród elit paryskich, w Anglii działało już ok. 3000 kawiarni).

Przyzwolenie papieskie spowodowało rozpoczęcie upraw kawy przez potęgi kolonialne. Holandia założyła plantacje na Cejlonie i Jawie, Francja na Martynice jak również w Gujanie Francuskiej skąd sadzonki zostały zrabowane przez Portugalczyków i zasadzone w Brazylii. I to Portugalczycy właśnie zmienili napój elitarny w używkę dla mas. W XIX i XX w. – Brazylia pozostawała głównym producentem i monopolistą na rynku, później zbyt wysokie ceny umożliwiły rozwój rynków Kolumbii, Gwatemali i Indonezji.

Włoska historia

Historia kawy, początki i światowa ekspansjaNie sposób nie wspomnieć tutaj o jej włoskiej historii kawy. Wg niektórych źródeł to właśnie włoska Wenecja sprowadziła kawę do Europy (1615 r.). Początkowo we Włoszech kawa traktowana była jako lek. Dość szybko też pojawiły się sklepy kawowe – pierwszy w Wenecji na Placu Św. Marka. W ciągu stu lat wenecjanie tak bardzo rozsmakowali się w kawie, że powstało tam ok. 200 kawiarni. Pierwsza kawiarnia (Cafe Florian) powstała tam w 1720 r. i co najważniejsze istnieje do dziś. Jednak prototypu pierwszej kawiarki nie zawdzięczamy wenecjanom a neapolitańczykom (1691 r.), stąd też jej nazwa – napoletana.

I tak dzięki tej długiej drodze w każdym zakątku globu ludzie mają okazję rozkoszować się wyjątkowym (przeważnie) smakiem i aromatem tego napoju. Warto sięgnąć po opakowanie, zerknąć na opis i chwilę pomyśleć nad tym jak niesamowitą drogę przebyły ziarna, aby trafić do naszych kubków. Pora więc na małą czarną… a skąd? Zobaczmy…

Autorka artykułu:
Agnieszka Sarat - Serwisowa Mała Czarna

Agnieszka SaratMasz uwagi co do tego artykułu, chciałbyś o coś zapytać lub podzielić się czymś ciekawym? Dodaj komentarz lub napisz do mnie na adres:
agnieszka@cie-kawa.pl
  Chętnie odpowiem na każde pytanie.

I niech kawa będzie z Tobą! 😄☕️


Add comment

Required fields are marked with *. Every comment is subject to approval.

Author*

Website

Comment*

Please do not type anything here

Checking here, to indicate that you have read and agree to the terms of the Privacy Policy