Nie mogę przeżyć dnia bez kawy - dlaczego?

Po wstaniu z łóżka pierwsze kroki kieruję do kuchni. Prawdziwy dzień, praca, nauka i wszystkie inne aktywności rozpoczynają się dopiero po kawie. Moment, kiedy mogę na spokojnie wypić rano kawę to moje dodatkowe 5 minut, żeby się obudzić, skoncentrować i zaplanować dzień. Mówiąc szczerze, kawa towarzyszy mi przez cały dzień. Przerwa w pracy? Kawa ze współpracownikami. Po obiedzie? Espresso, bo bez niego ciężko z powrotem wejść w rytm. Popołudniowe ciastko? Pewnie, ale tylko z kubkiem małej czarnej. Wiele osób nie wyobraża sobie dnia bez kawy, a dla większości odstawienie jej jest naprawdę trudne. Dlaczego nie mogę przeżyć dnia bez kawy? Poznaj wpływ, jaki kawa ma na twój organizm.

Czy kawa uzależnia?

Czy picie kawy to zwyczajne przyzwyczajenie czy może ono przerodzić się w uzależnienie? Na pewno słyszałeś rozmaite, często sprzeczne ze sobą opinie w tej sprawie. Komentarze ekspertów i wyniki badań bywają bardzo różne ze względu na to, jak rozumiemy uzależnienie oraz proces odstawienia. Substancją uzależniającą w kawie jest oczywiście kofeina. W naszej kulturze kofeinę spożywamy przede wszystkim w postaci kawy i herbaty, ale występuje ona także w ziarnach kakao, guaranie oraz yerba mate. Coraz częściej kofeina w sporych ilościach jest składnikiem napojów energetycznych (RedBull) oraz pepsi i coca-coli. Możliwa jest także syntetyczna produkcja kofeiny. Kofeina jest substancją psychoaktywną, co znaczy, że oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy. Działa stymulująco i pobudzająco. W tym sensie jest podobna do innych używek, jednak z tą różnicą, że jej zażywanie, a nawet nadużywanie jest społecznie akceptowalne. Regularne stosowanie kofeiny powoduje łagodną zależność fizyczną. Nie zagraża ona jednak zdrowiu fizycznemu, społecznemu ani ekonomicznemu, tak jak to robią inne uzależniające substancje jak alkohol czy narkotyki, chociaż po obejrzeniu miesięcznych wydatków w kawiarni możesz się nie zgodzić! Przyjmowanie kofeiny przez dłuższy czas powoduje tolerancję na jej pobudzające działanie, dlatego często, żeby utrzymać jej efekt, sięgamy po coraz większe dawki.

Jak kofeina działa na organizm?

Kofeina, przyjęta czy to w kawie czy pod inną postacią, ma właściwości stymulujące. Pobudza, przez pewien czas sprzyja koncentracji i pomaga zwalczyć objawy zmęczenia fizycznego i psychicznego. Co się dzieje w organizmie pod wpływem kofeiny? Kofeina neutralizuje adenozynę, czyli substancję, która w organizmie odpowiada za odczucie relaksu i senności. Adenozyna reguluje także pracę serca i odpowiada za rozszerzanie się naczyń krwionośnych. W skali całego organizmu adenozyna działa hamująco na układ nerwowy, dzięki czemu wieczorami możemy się wyciszyć i zasnąć. Kiedy przyjmujemy duże dawki kofeiny, działanie adenozyny jest neutralizowane i osłabione. Zdezorientowany sztucznym pobudzeniem organizm zaczyna produkować jeszcze większe ilości adenozyny, żeby zniwelować działanie kofeiny i wrócić do stanu balansu. Picie dużej ilości kawy codziennie powoduje, że organizm zaczyna oczekiwać stanu pobudzenia i przyzwyczaja się do zwiększonej produkcji adenozyny. W rezultacie, jeśli odstawisz kawę z dnia na dzień, organizm nie zdąży zmienić swoich reakcji. W oczekiwaniu na stan pobudzenia, będzie dalej produkował zawyżoną dawkę adenozyny. W efekcie przez kilka pierwszych dni po odstawieniu kofeiny, twój organizm będzie odczuwał senność, otępienie i zmęczenie. Na szczęście taki stan nie trwa długo. Lepszy nastrój i większa energia powinna pojawić się już czwartego dnia od odstawienia, a po tygodniu organizm powinien wrócić już całkowicie do normy.

Nawyk małej czarnej

Fizyczne uzależnienie organizmu od kofeiny to jednak nie wszystko. Kawa uzależnia także w sposób behawioralny. Znaczy to tyle, że picie kawy to element dnia codziennego, czynność nawykowa, do której jesteś przyzwyczajony i nagłe jej wyeliminowanie wywoła negatywną reakcję braku. Picie kawy może wiązać się z przyjemnością, relacjami z ludźmi, sposobem relaksu czy czasem dla siebie. Jeśli ten nawyk sprawia ci przyjemność i kojarzy się z miłymi chwilami, organizm naturalnie uczy się łączyć go z wytwarzaniem pozytywnych emocji i hormonów szczęścia. Jeśli pewnego dnia nagle odmówisz sobie tej przyjemności i nie wykonasz nawykowych czynności, mózg automatycznie to wychwyci i zasugeruje powrót do nawyku celem wejścia w stan przyjemności i zadowolenia. Dlatego jeśli nie wypijesz kawy, możesz czuć się rozdrażniony, zły lub zaniepokojony.

Fizyczny efekt picia kawy, jak i przyjemność z tym związana to dwa czynniki, które powodują, że tak trudno odmówić sobie tej czynności. Sytuacji nie ułatwia fakt, iż używanie kofeiny pod postacią kawy i herbaty codziennie jest jak najbardziej akceptowane w społeczeństwie, a wręcz promowane - kultura miejska to przecież kultura kawy i kawiarni. Kawa jest dostępna wszędzie na świecie, a jej różne sposoby parzenia i rodzaje potrafią przyprawić o zawrót głowy. Ekspres do kawy w biurze to niejednokrotnie centrum życia towarzyskiego, a wyjście „na kawę” jest przyczynkiem do spotkań ze znajomymi czy randek. Jednak trzeba pamiętać, że kawa to używka, dlatego warto mieć kontrolę nad ilością, którą spożywamy. Nadmierne spożycie kofeiny może mieć negatywny wpływ na zdrowie i samopoczucie.

Jak bezboleśnie odstawić kawę?

1-2 filiżanki dziennie to dla większości dorosłych osób zdrowa i optymalna dawka kawy, którą możemy spożywać bez większych konsekwencji. Jeśli pijesz więcej, warto zastanowić się nad małym detoksem, ponieważ zbyt duże spożycie kawy ma negatywne skutki zdrowotne w postaci odwodnienia, wypłukania minerałów oraz tzw. syndromu kofeinowego, czyli szeregu reakcji ze strony układu nerwowego. Przedawkowanie kofeiny objawia się dużą aktywnością psychoruchową, migotliwością serca, zwiększonym wydalaniem, osłabieniem, niepokojem, nudnościami, a nawet wymiotami. Każdy z nas kawoszy na pewno przeżył je nie raz. Zatrucie organizmu kofeiną, które byłoby niebezpieczne dla życia lub zdrowia jest jednak niezwykle rzadkie.

Jak pić mniej kawy? Najlepszą i najwygodniejszą jest strategia małych kroków. Najpierw rozważ, ile filiżanek kawy realnie pijesz i jak mocne są te napary. Jeśli czujesz, że jest to zbyt dużo i chcesz ograniczyć spożycie kawy, z tygodnia na tydzień zmniejszaj ilość kubków, które pozwalasz sobie wypić w ciągu dnia. Wystarczy zacząć od jednego mniej dziennie. Jeśli gwałtowanie odstawisz kawę, możesz narazić się na wystąpienie symptomów odstawienia kofeiny, które są naprawdę nieprzyjemne. Rzuceniu kawy z dnia na dzień mogą towarzyszyć bóle głowy, obniżony nastrój, ogólna irytacja, niepokój, brak skupienia i poczucie braku czegoś istotnego. Dlatego dużą lepszą formą odstawienia kawy jest jej stopniowe limitowanie. Jest to bardziej naturalne i nie wymaga aż tak dużego wysiłku i zmiany nawyków.

 

 

 

Autor: Emilia Pawłusz

 


Add comment

Required fields are marked with *. Every comment is subject to approval.

Author*

Website

Comment*

Please do not type anything here

Checking here, to indicate that you have read and agree to the terms of the Privacy Policy