Kawa i bóle głowy – czy kawa może wywoływać migrenę?

Kawa i bóle głowy – czy kawa może wywoływać migrenę?Niektórzy z nas nie zaczną dnia bez kawy. Brak codziennej dawki kofeiny i przyjemności z niej płynącej przysparza ich o ból głowy. Dla innych osób wypicie kawy łączy się z nieprzyjemnymi wrażeniami – bólem głowy lub nawet migreną. Czy kawa wywołuje czy przeciwdziała bólom głowy? W tym artykule znajdziesz informacje o wpływie kofeiny i jej odstawienia na możliwość wystąpienia bólów głowy.

Kawa zamiast tabletek przeciwbólowych

Każdy kawosz ma różną tolerancję na kofeinę. Zależy ona od nawyków i ilości spożywanej kofeiny, zarówno pod postacią kawy, jak i innych napojów zawierających kofeinę, np. czarnej herbaty, yerba mate czy napojów energetycznych. Na przyswajanie kofeiny oraz jej działanie w organizmie wpływają także geny. Przy tej ilości czynników, które naukowcy muszą wziąć pod uwagę w badaniach, precyzyjne określenie, czy i jak kofeina wpływa na występowanie bólu głowy jest trudnym wyzwaniem. Niemniej, w artykule opublikowanym w 2014 roku, w którym dokonano przeglądu ponad 20 badań na temat kofeiny i odczuwania bólu, stwierdzono, że kofeina nieznacznie poprawia skuteczność leków przeciwbólowych, takich jak ibuprofen lub acetaminofen (paracetamol). Sumarycznie w badaniach wzięło udział 4262 osób. Około 5% do 10% uczestników po spożyciu kofeiny deklarowało ulgę w bólu (maksimum trwania efektu to od czterech do sześciu godzin). Artykuł analizował stosowanie kofeiny w wielu różnych stanach bólowych (np. ból zęba), nie tylko w przypadku migren i bólu głowy. Choć statystycznie sporo osób odczuwało mniejszy ból po spożyciu kofeiny, poprawa była stosunkowo niewielka.

Co zatem możemy zapamiętać z powyższych badań? Główną konkluzją autorów jest to, że dodanie kofeiny (≥ 100 mg) do standardowej dawki powszechnie stosowanych środków przeciwbólowych zapewnia niewielką, ale odczuwalną ulgę w bólu. Klasyczne espresso zawiera około 70-80 mg kofeiny. Więcej znajdziemy jej w americano i cappuccino, które często są robione na bazie więcej niż jednego espresso. Jeśli zatem wierzyć wynikom badań, lek przeciwbólowy zestawiony z jednym kubkiem kawy (nie należy przekraczać tej dawki!) powinien zadziałać mocniej i przynieść zbawienną ulgę w bólu.Czy kawa leczy czy wywołuje bóle głowy?

Kofeina i tolerancja na ból

Dlaczego kofeina może powodować mniejsze odczuwanie bólu? Odpowiedzi na łamach czasopisma „Psychophysiology” udzieli naukowcy, którzy przeprowadzili badanie dotyczące wpływu kofeiny na tolerancję na ból wśród grupy kobiet i mężczyzn. U każdej z płci wrażliwość na ból jest powiązana z ciśnieniem krwi. Im wyższe ciśnienie, tym wyższy próg bólu. Naturalnie zatem po filiżance kawy, kiedy czujesz intensywne krążenie krwi w całym organizmie i przypływ energii, wzrasta też twoja tolerancja na ból i nieprzyjemne doznania płynące z układu nerwowego. W badaniu pokazano, że kofeina zwiększa próg bólu u obu płci, jednak efekt ten jest wyraźniejszy u mężczyzn. Deklarowali oni większą tolerancję na ból po spożyciu kawy niż grupa kontrolna, która wypiła kawę bezkofeinową (czyli tzw. placebo).

Co dokładnie dzieje się w ciele z kofeiną, co powoduje, że odczuwamy mniejszy ból? Naczynia krwionośne mają tendencję do rozszerzania się w trakcie odczuwania bólu. Kofeina zwęża naczynia krwionośne, ograniczając przepływ krwi. Ponieważ kofeina zapobiega rozszerzaniu naczyń krwionośnych, automatycznie niweluje także odczuwanie bólu głowy. Istnieje prawdopodobnie wiele innych sposobów działania kofeiny na zmniejszenie bólu, które nie są jeszcze jednak w pełni zrozumiałe.

Pozytywne działanie kofeiny na tolerancję na ból jest faktem powszechnie uznawanym w farmaceutyce. Kofeinę znajdziemy w składzie znacznej większości leków przeciwbólowych dostępnych w aptekach bez recepty.

Kofeina jako źródło bólu głowy

Miłośników kawy nie ucieszy zapewne fakt, że kofeina tak samo jak może pomóc w walce z bólem głowy, może go wywołać. Wiąże się to z jej nadmiernym spożyciem. Jeśli konsumujesz więcej niż 400 mg kofeiny dziennie (około 3-4 filiżanek kawy), jest spora szansa, że twój organizm jest odwodniony. Kofeina wspomaga metabolizm, powoduje częstsze oddawanie moczu, co przyczynia się do odwodnienia. Głównym symptomem odwodnienia jest właśnie ból głowy. Niewystarczająco nawodnione ciało jest osłabione, zmęczone i rozdrażnione. Dlatego jeśli spożywasz dużo kofeiny, nie zapominaj o regularnym piciu wody (2-3 l) lub ziołowych naparów przez cały dzień. Dzięki temu możesz uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji związanych ze zbyt częstym sięganiem po ulubioną małą czarną. Ja w swojej rutynie picia kawy staram się wypijać przynajmniej dwie szklanki wody (często z dodatkiem magnezu i innych minerałów) na każdą filiżankę kawy. Ponadto, warto pamiętać, że kofeina znajduje się jeszcze w wielu innych produktach (czekolada, kakao) i napojach, szczególnie czarnej herbacie, po którą sięgamy równie często.Czy kawa leczy czy wywołuje bóle głowy?

Syndrom odstawienia kofeiny

Kofeina jest substancją, od której można się uzależnić. Proces jej odstawienia nie jest trudny, ale może wywołać szereg nieprzyjemnych symptomów nazwanych łącznie syndromem odstawienia kofeiny. Nagłe odcięcie organizmu od codziennej dawki tej substancji może wywołać bóle głowy, osłabienie, poczucie irytacji, nieuzasadnione rozdrażnienie, a także spadek nastroju. Na poziomie mięśni i ciała odczuwalny jest brak energii, co może też skutkować zwiększonym apetytem, zwłaszcza na cukier. Dlatego zaleca się nie rzucać picia kawy z dnia na dzień, ale robić to stopniowo przez kilka tygodni. Dzięki temu można uniknąć nieprzyjemnych odczuć związanych z kofeinowym detoksem, w tym długotrwałego bólu głowy.

Według artykułu z 2017 syndrom odstawienia wynika ze zjawiska nazywanego „efektem odbicia”. Ponieważ kofeina może powstrzymywać bóle głowy, zmniejszenie jej spożycia może powodować bardziej bolesne i częstsze bóle głowy. Efekt odbicia może również wystąpić, jeśli uzależnisz się od leków przeciwbólowych: gdy zmniejszysz ich użycie, możesz częściej i poważniej odczuwać bóle głowy, a także irytację i zmęczenie.

Podsumowanie

Niewielka dawka kofeiny wspomaga działanie środków przeciwbólowych i zwiększa odporność na ból. Niekorzystnie działa natomiast w dużych dawkach, jak i przy zupełnym jej wycofaniu. Z tego powodu ważne jest, aby używać kofeiny ostrożnie i z głową.

 

Źródła:

Derry C.J. and Derry, S. (2014), Caffeine as an analgesic adjuvant for acute pain in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, 12: 1465-1858. doi: 10.1002/14651858.CD009281.pub3

Espinosa Jovel, C.A. and  Sobrino Mejía, F. E. (2017), Caffeine and headache: specific remarks. Neurología, 32 (6):  394-398. doi: 10.1016/j.nrl.2014.12.016

Keogh, E. and Witt, G. (2001), Hypoalgesic effect of caffeine in normotensive men and women. Psychophysiology, 38: 886-895. doi:10.1111/1469-8986.3860886

 

Autor: Emilia Pawłusz

 


Add comment

Required fields are marked with *. Every comment is subject to approval.

Author*

Website

Comment*

Please do not type anything here

Checking here, to indicate that you have read and agree to the terms of the Privacy Policy