Jak zmiany klimatyczne wpływają na uprawy kawy?

Świat bez kawy? Wpływ ocieplenia klimatu na produkcję kawyŚwiat bez kawy to dla wielu z nas wizja jak z najgorszego horroru. Jednak fakty mówią, że zmiany klimatyczne znacząco wpływają na uprawy wielu roślin, w tym Coffea Arabica, czyli najpopularniejszej rośliny, z której pozyskuje się ziarna kawy. Badacze z Norwegii przyjrzeli się temu, jak plantatorzy i farmerzy z Ameryki Środkowej radzą sobie z wyzwaniami i zagrożeniami związanymi z postępującą zmianą klimatu. 

Jak zmiany klimatyczne wpływają na uprawy kawy?

Wyzwania XXI wieku dla świata kawy

„Ponad połowa obszarów, na których obecnie uprawia się kawę w tej części świata, nie będzie już odpowiednia do produkcji kawy w 2050 r.” - mówi Kauê de Sousa, doktorant na Inland Norway University of Applied Sciences i jeden z grupy badaczy, którzy wyruszyli do Mezoameryki, aby badać wpływ zmian klimatycznych na tamtejsze uprawy. Coffea Arabica, czyli najpowszechniejsza odmiana drzewa kawowego, dająca ponad 60% światowej produkcji kawy, jest bardzo szczególna i wymagająca pod względem uprawy. Niestety należy do roślin bardzo wrażliwych na ekstremalne warunki pogodowe, które w wyniku zmian klimatu są coraz częstszym zjawiskiem. Co więcej, jest podatna na choroby i szkodniki, które stają się bardziej powszechne z powodu cieplejszej pogody.

Producenci kawy w Meksyku i Ameryce Środkowej – Gwatemali, Belize, Hondurasie, Salwadorze, Nikaragui, Kostaryce i Panamie od dawna zauważają konsekwencje globalnego ocieplenia dla swoich upraw. Tematem zajmują się także naukowcy na całym świecie. Norwescy badacze zbadali możliwe strategie uratowania produkcji kawy i kakao oraz wsparcia lokalnych społeczności, których życie ekonomiczne i społeczne od pokoleń jest nierozerwalnie związane z uprawami. Wyniki badań zostały niedawno opublikowane w czasopiśmie naukowym Scientific Reports.

Degradacja terenów do uprawy kawy

Naukowcy przyjęli za punkt wyjścia scenariusze klimatyczne ONZ i postawili pytanie, jakich wyzwań mogą spodziewać się producenci kawy w Ameryce Środkowej do roku 2050. Niestety wstępna prognoza jest raczej ponura. Już za 30 lat obszary, gdzie dziś uprawia się Coffea Arabica, nie będą spełniać wymagań do jej uprawy. Jakie strategie mogą przyjąć farmerzy i plantatorzy wobec zmian klimatycznych? Sprawa jest poważna, jednak zarówno środowiska naukowe jak i lokalna społeczność zaproponowała kilka rozwiązań. Dużą rolę odgrywają także lokalne władze, które doskonale zdają sobie sprawę, że uprawa kawy jest podstawą funkcjonowania i utrzymania wielu gmin.

Co można zrobić?

Pierwszą z rozważanych możliwości jest przeniesienie upraw kawy w wyższe partie gór, gdzie warunki pogodowe jeszcze przez wiele lat będą odpowiednie. O ile ma to sens klimatyczny, o tyle, jak twierdzą norwescy badacze, nie rozwiązuje to społecznego problemu.  Uprawa pól położonych daleko i wysoko byłaby trudna z perspektywy życia społeczności, dlatego najprawdopodobniej nie będzie to pierwsza strategia rozwiązywania problemu.

Kakao zastąpi kawę?

Kolejną ze strategii (już w pewnym stopniu wykorzystywanych) podjętych w celu sprostania wyzwaniom klimatycznym jest przejście z produkcji kawy na kakao. Według raportu z badań, produkcja kakao może realnie zastąpić do 85% upraw kawy dotkniętych problemami klimatycznymi w Ameryce Środkowej. Tej opcji sprzyja także spadająca produkcja kakao w innych częściach świata, przede wszystkim w Afryce, która również zmaga się ze zmianami klimatycznymi. W efekcie ​​przejście na produkcję kakao w Ameryce Środkowej byłoby ekonomicznie korzystne. Taka restrukturyzacja jest wspierana zarówno przez lokalne władze, jak i organizacje pomocy humanitarnej dbające o interesy i dobrobyt lokalnych farmerów. 

Niestety, naukowcy odkryli kilka poważnych problemów związanych z zastąpieniem kawy kakao.

„Kawa i kakao najlepiej rozwijają się w cieniu innych drzew. W niektórych miejscach istnieje już naturalna roślinność, która zapewnia taki cień. W innych miejscach stosuje się agroleśnictwo, które polega na tym, że kawa i kakao są uprawiane razem z drzewami owocowymi, drzewami uprawianymi dla drewna lub drzewami sadzonymi w celu użyźnienia gleby”, wyjaśnia de Sousa. Dlatego strategia zamiany kawy na kakao w celu dostosowania regionu do zmian klimatu ma luki -  nie bierze pod uwagę, że ocieplenie klimatu wpłynie negatywnie również na drzewa zapewniające cień. Zmieni się nie tylko sposób uprawy samej kawy, ale i cały jej ekosystem. Dlatego, jak mówią badacze, potrzebne jest rozwiązanie bardziej systemowe, które bierze pod uwagę całość warunków uprawy.

„Przyjrzeliśmy się zatem i oceniliśmy 100 najczęstszych rodzajów drzew wykorzystywanych w tego rodzaju uprawach. Odkryliśmy, że w praktyce zmiany klimatyczne wpłyną na nie tak samo mocno jak na kawę, powodując, że nie będą dalej rosły na kluczowych obszarach. Interwencja w te zmiany to spory koszt, który spowoduje, że uprawa kawy i kakao na tych terenach przestanie być opłacalna”, mówi de Sousa.

Nowe gatunki drzew

W raporcie znajdziemy także nieco optymistycznych wieści. Istnieją gatunki drzew, które lepiej znoszą zmiany klimatu. Jeśli rolnicy zastąpią drzewa zapewniające cień na plantacjach bardziej odpornymi odmianami, można utrzymać znaczną część produkcji zarówno kawy, jak i kakao.

„Aktywne i strategicznie planowane rolnictwo rolne jest, naszym zdaniem, realną strategią dalszej produkcji kawy i kakao w tym regionie. Zmiana składu drzewostanu jest nieunikniona i musi nastąpić w bardzo szybkim czasie. Zarówno drzewa zapewniające cień, jak drzewa kawowe i kakaowe są roślinami wieloletnimi. Od momentu zasadzenia do czasu pierwszych zbiorów potrzeba sporo czasu”, wyjaśnia de Sousa.

Wiedza i innowacje

Badacze podkreślają, że kluczem do sukcesu jest zaangażowanie społeczności lokalnej.

Rolnicy muszą odważyć się przejść na system dość znacznego planowania gospodarstwa rolnego, który choć wymaga inwestycji na początku, może zaoszczędzić sporo strat finansowych w perspektywie lat.

„Jeśli regionowi się to uda, będzie wiązało się to z nowymi możliwościami”, mówi de Sousa. Jego zdaniem, „to, że rolnicy zdołają utrzymać produkcję kawy to jedno. Dzięki nowemu planowaniu rozległe obszary Ameryki Środkowej będą lepiej przystosowane do produkcji kakao niż wiele innych miejsc, gdzie skupia się globalna produkcja kakao, takich jak Afryka Zachodnia. Kryzys kakaowy został już tam ogłoszony”- mówi badacz.

Autor: Emilia Pawłusz

 


Add comment

Required fields are marked with *. Every comment is subject to approval.

Author*

Website

Comment*

Please do not type anything here

Checking here, to indicate that you have read and agree to the terms of the Privacy Policy